มัสยิดหลวงโกชาอิศหากตั้งอยู่ใน ย่านการค้าสำเพ็ง ซึ่งเป็นย่านที่อยู่อาศัยและแหล่งค้าขายที่สำคัญของชาวจีนในกรุงเทพมหานคร โดยมัสยิดแห่งนี้ถือเป็น มัสยิดเพียงแห่งเดียวที่ตั้งอยู่ท่ามกลางบ้านเรือนและร้านค้าของชาวจีน ในย่านนี้อย่างโดดเด่น รายละเอียดเกี่ยวกับที่ตั้งของมัสยิดตามที่ปรากฏในแหล่งข้อมูลมีดังนี้ ที่ตั้งตามเขตการปกครอง ตั้งอยู่ที่ เลขที่ 979 ถนนทรงวาด เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร จุดยุทธศาสตร์ทางการค้ามัสยิดตั้งอยู่ใกล้กับ ท่าน้ำราชวงศ์ ซึ่งในอดีตเป็นจุดจอดเรือและขนถ่ายสินค้าที่สำคัญของพ่อค้ามุสลิมและชาวต่างชาติตั้งแต่บริเวณบางรักไปจนถึงท่าราชวงศ์ความสัมพันธ์กับย่านใกล้เคียงแม้พื้นที่โดยรอบมัสยิดจะไม่มีชุมชนอิสลามอาศัยอยู่ แต่เป็นที่รวมตัวของชาวมุสลิมที่เข้ามาประกอบธุรกิจในย่านการค้าใกล้เคียง เช่น เยาวราช (กลุ่มพ่อค้าอัญมณี) และชาวมุสลิมนานาชาติที่มาซื้อสินค้าในย่าน สำเพ็งและพาหุรัดสภาพแวดล้อมในอดีตก่อนที่จะมีการตัดถนนทรงวาด พื้นที่บริเวณนี้เคยมีลักษณะเป็นร่องสวนที่ต้องใช้สะพานเล็กๆ ในการสัญจรเข้าไป มัสยิดหลวงโกชาอิศหากจึงเปรียบเสมือน ใจกลาง
แห่งศรัทธาในย่านการค้าที่ดำรงอยู่ร่วมกับวัฒนธรรมไทย-จีนบนถนนทรงวาดมาอย่างยาวนานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จนถึงปัจจุบันตระกูลสมันตรัฐ เป็นตระกูลมุสลิมสายขุนนางที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์การปกครองและศาสนาของไทย โดยมีต้นกำเนิดและมรดกที่สืบทอดต่อกันมาดังนี้ต้นกำเนิดและนามสกุลพระราชทาน บรรพบุรุษผู้ก่อตั้งตระกูลนี้มีต้นสายมาจาก หลวงโกชาอิศหาก ชื่อเดิม เกิด บินอับดุลลาห์ซึ่งเป็นชาวมลายูจากเมืองไทรบุรี (ขณะนั้นเป็นของไทย) ที่อพยพมาอยู่กรุงเทพฯ ในช่วงปลายรัชกาลที่ 1 ท่านรับราชการเป็นล่ามมลายูในกรมท่าขวา และเป็นผู้ก่อตั้งมัสยิดหลวงโกชาอิศหากบนถนนทรงวาด นามสกุล สมันตรัฐ เดิมสมาชิกในตระกูลใช้นามสกุลว่า บินอับดุลลาห์จนกระทั่งในรัชสมัย รัชกาลที่ 6 พระองค์ได้พระราชทานนามสกุลไทยให้ว่า สมันตรัฐ แก่ พระยาสมันตรัฐบุรินทร์ (ตุ๋ย บินอับดุลลาห์)
บุคคลสำคัญและบทบาททางการเมือง พระยาสมันตรัฐบุรินทร์ (ตุ๋ย บินอับดุลลาห์): ท่านเป็นบุตรคน
ที่ 8 ของหลวงโกชาอิศหาก (มารดาเป็นเชื้อสายจีน) ท่านมีประวัติที่น่าสนใจคือได้ไปเรียนรู้ขนบธรรมเนียม
การปกครองแบบมลายูที่มาเลเซียตั้งแต่อายุ 12 ปี ก่อนจะกลับมารับราชการในกระทรวงมหาดไทย ท่านดำรงตำแหน่งสำคัญคือ ผู้ว่าราชการจังหวัดสตูล และภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองได้เป็น สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) คนแรกของจังหวัดสตูล เจิม ศักดิ์ สมันตรัฐบุตรของพระยาสมันตรัฐบุรินทร์ เคย
ดำรงตำแหน่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดปัตตานี เมื่อปี พ.ศ. 2516 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สถานการณ์ในพื้นที่ค่อนข้างตึงเครียด คุณชัยรัฐ สมันตรัฐ หลานของหลวงโกชาอิศหาก ผู้ให้ข้อมูลประวัติตระกูล ปัจจุบันทำหน้าที่ดูแลมัสยิดหลังจากเกษียณอายุการทำงานจากรัฐวิสาหกิจ
การสืบทอดมรดกทางศรัทธาและการบริหารจัดการ ดูแลมัสยิด มัสยิดหลวงโกชาอิศหากบริหารงานโดยบุคคลในตระกูลสมันตรัฐ หรือ มันตรัฐ ตามการเรียกใน
บางแหล่ง) มาโดยตลอด โดยคณะกรรมการมัสยิดประกอบด้วยลูกหลานในตระกูลทั้งหมด ไม่มีคนนอก ความมั่นคงทางการเงิน: ตระกูลได้บริหารจัดการรายได้จาก ตึกแถว 11 ห้อง บริเวณหน้ามัสยิด เพื่อนำมาใช้ในการบำรุงรักษาศาสนสถาน ทำให้ไม่ต้องไปเรี่ยไรเงินจากผู้อื่น ถิ่นที่อยู่ แม้จะมีเครือญาติอยู่ที่จังหวัดสตูลเป็นจำนวนมาก แต่ศูนย์กลางของตระกูลในกรุงเทพฯ อยู่ที่ ซอยเจริญนคร 21 (พื้นที่เดิมของหลวงโกชาอิศหาก) ซึ่งลูกหลานทั้ง 16 คนของท่านเคยอาศัยอยู่ร่วมกันในพื้นที่ประมาณ 16 ไร่
ตระกูลสมันตรัฐจึงเปรียบเสมือน สะพานเชื่อมสัมพันธ์ระหว่างสยามและแหลมมลายู ผ่านการทำงานรับราชการปกครองและการดำรงรักษาอัตลักษณ์ทางศาสนาไว้ในย่านการค้าใจกลางกรุงอย่างยั่งยืน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น