หอพระไตรปิฎกวัดระฆังโฆสิตาราม

 

---

วัดระฆังโฆสิตาราม ซึ่งแสดงให้เห็นอาคารไม้ทรงไทยโบราณหรือหอไตร ซึ่งในทางประวัติศาสตร์เป็นที่ทราบกันว่าเป็นสถานที่ที่มีความเกี่ยวข้องกับสมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พรหมรังสี เนื่องจากท่านเคยใช้เป็นที่จำพรรษาและรวบรวมพระไตรปิฎก อย่างไรก็ตาม ในแหล่งข้อมูลชุดนี้ไม่มีเนื้อหาที่เป็นข้อความระบุรายละเอียดประวัติของสมเด็จพระพุฒาจารย์ โต พรหมรังสี โดยตรง หากอ้างอิงจากการสนทนาก่อนหน้านี้ 

ท่านเป็นพระเกจิอาจารย์ชื่อดังที่เป็นที่เคารพศรัทธาอย่างมาก เป็นผู้สร้างพระสมเด็จวัดระฆัง และเป็นผู้นำบทสวดชินบัญชรมาเผยแผ่ สถาปัตยกรรมแบบย่อมุมไม้ 20 มีจุดเด่นที่แตกต่างจากผังแบบอื่น เช่น ผังแปดเหลี่ยม หรือย่อมุมไม้สิบสอง ในด้านความละเอียดลออและการสร้างรูปทรงที่ดูอ่อนช้อยและนุ่มนวลกว่า โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจจากแหล่งข้อมูลดังนี้

ความประณีตของมุมที่เพิ่มขึ้นการ ย่อมุมไม้ 20 หมายถึงการนำมุมใหญ่ทั้ง 4 มุมของผังรูปสี่เหลี่ยม มาแบ่งย่อยออกเป็นมุมเล็ก ๆ อีกมุมละ 5 มุม รวมเป็น 20 มุม ซึ่งช่วยให้องค์เจดีย์ลดความแข็งกระด้างของรูปทรงสี่เหลี่ยมลง และเปลี่ยนจากรูปทรงที่ดูเป็นเหล็กเป็นรูปทรงที่ดูค่อนไปทางวงกลมมากขึ้นแต่ยังคงความคมชัดของเส้นสายไว้ การรองรับชุดฐานที่ซับซ้อนจุดเด่นที่พบในผังแบบนี้คือการใช้รองรับ ชุดฐานสิงห์ ที่มีความซ้อนกันหลายชั้น ในแหล่งข้อมูลระบุว่าเจดีย์ย่อมุมไม้ 20 ที่วัดอมรินทรารามมีชุดฐานสิงห์ซ้อนกันถึง 3 ชั้น ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่ส่งเสริมให้เจดีย์ดูเพรียวระหงและสูงโปร่งกว่าเจดีย์ผังแบบอื่น ความต่อเนื่องของรูปทรง

ผังย่อมุมไม้ 20 ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ที่ฐาน แต่จะถูกถ่ายทอดรูปทรงขึ้นไปสู่ส่วนกลางและส่วนยอดของเจดีย์ด้วย เช่น การใช้บัวทรงคลุ่ม รองรับองค์ระฆัง และการไล่ระดับไปจนถึงบัลลังก์และบัวทรงคลุ่มเถาที่ส่วนยอด ทำให้องค์ประกอบทั้งหมดดูสอดรับกันอย่างเป็นเอกภาพ สัญลักษณ์ของงานช่างชั้นสูง ผังย่อมุมไม้ 20 มักถูกเลือกใช้ในงานที่เป็น เจดีย์ทรงเครื่อง ซึ่งมีความสำคัญสูง เช่น เจดีย์ที่สร้างโดยเจ้านายวังหลัง 3 องค์ในสมัยรัชกาลที่ 3 เพื่อถวายเป็นพระราชกุศล สะท้อนถึงความตั้งใจในการสร้างสรรค์งานศิลปกรรมที่ประณีตที่สุดในยุคนั้น

สรุป  ได้ว่า จุดเด่นที่แตกต่างคือความถี่ของเหลี่ยมมุมที่มากกว่า ทำให้เกิดมิติของแสงและเงาที่ซับซ้อนและสวยงามกว่าผังย่อมุมแบบอื่นนั่นเองผังย่อมุมไม้ 20 ในงานสถาปัตยกรรมไทย คือเทคนิคการออกแบบฐานหรือองค์ระฆังของเจดีย์ โดยการนำมุมทั้ง 4 ของรูปสี่เหลี่ยมจตุรัสมาตัดแบ่งย่อยออกเป็นมุมเล็กๆ มุมละ 5 มุม เมื่อรวมทั้ง 4 ด้านจึงกลายเป็น 20 มุม ซึ่งช่วยให้รูปทรงของเจดีย์ดูมีความนุ่มนวล ประณีต และมีความซับซ้อนของแสงเงามากกว่ารูปทรงสี่เหลี่ยมปกติ จากแหล่งข้อมูลที่ปรากฏ มีรายละเอียดการใช้ผังย่อมุมไม้ 20 ที่น่าสนใจดังนี้

ตัวอย่างที่ชัดเจนปรากฏในเจดีย์ทรงเครื่อง 3 องค์ ที่วัดอมรินทราราม ซึ่งสร้างโดยเจ้านายวังหลัง กรมหมื่นนราเทเวศร์กรมหมื่นนเรศร์โยธี และกรมหมื่นเสนีย์บริรักษ์ ในสมัยรัชกาลที่ 3 โครงสร้างสถาปัตยกรรมที่ใช้ผังนี้

ในแหล่งข้อมูลระบุว่าเจดีย์ที่มีผังย่อมุมไม้ 20 จะมีองค์ประกอบต่อเนื่องขึ้นไปตามลำดับดังนี้ฐานประทักษิณเป็นฐานชั้นล่างสุดที่เตี้ย ๆ ฐานเขียงและฐานสิงห์: มีฐานเขียง 1 ชั้น รองรับชุดฐานสิงห์ 3 ชั้น ซึ่งเป็นส่วนที่แสดงการย่อมุมได้อย่างชัดเจน ส่วนกลาง มีบัวทรงคลุ่มรองรับองค์ระฆัง และตัวองค์ระฆังเองก็อยู่ในผังย่อมุมนี้ด้วย ส่วนยอด ประกอบด้วยบัลลังก์ บัวทรงคลุ่มเถา ปลี ลูกแก้ว และประดับยอดสุดด้วยเม็ดน้ำค้าง สรุปได้ว่า ผังย่อมุมไม้ 20 เป็นรูปแบบศิลปกรรมที่สะท้อนถึงความประณีตในสมัยรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะในรัชกาลที่ 3 ซึ่งมักใช้กับเจดีย์ทรงเครื่องที่มีความสำคัญ เพื่อแสดงถึงฝีมือช่างชั้นสูงและการถวายเป็นพุทธบูชาของเหล่าเจ้านาย

---

Wat Rakhang by ลักษณาวดี มีซิน

---

สีแยกราชวงศ์

 

 

---

จากรูปถ่ายถนนเยาวราชในปี พ.ศ. 2497 นอกจากป้าย PILOT ที่โดดเด่นแล้ว ยังมีป้ายโฆษณาและร้านค้าชื่อดังในยุคนั้นที่ปรากฏให้เห็น ดังนี้

แฮทโด้ Haddo ป้ายขนาดใหญ่ทางด้าน บนซ้ายของภาพ คือโฆษณาของ ยาน้ำแฮทโด้ หรือ น้ำมันแฮทโด้ ซึ่งเป็นยาสามัญประจำบ้านที่โด่งดังมากในยุคนั้น ใช้สำหรับบรรเทาอาการหวัด คัดจมูก และแมลงสัตว์กัดต่อย ห้างกิมจั๊ว Kim Chua แม้ในภาพจะมองเห็นตัวหนังสือไม่ชัดเจนนัก แต่ในทางประวัติศาสตร์ ร้านที่ตั้งอยู่บริเวณใต้ป้าย PILOT ขนาดใหญ่นั้นคือ "ห้างกิมจั๊วซึ่งเป็นตัวแทนจำหน่ายเครื่องเขียนและปากกา PILOT รายใหญ่ในประเทศไทย ทำให้บริเวณสี่แยกราชวงศ์กลายเป็นจุดจดจำของแบรนด์นี้ไปโดยปริยาย ป้ายตรานกหากมองลึกลงไปในถนนทางด้านขวา จะเห็นป้ายวงกลมที่มีรูปนก ซึ่งน่าจะเป็น ตรานกสับหรือ

สัญลักษณ์ของสินค้าประเภทเครื่องปรุงรสหรืออาหารแห้งที่เป็นที่นิยมในย่านเยาวราช ร้านขายยาและห้างทอง ตลอดแนวอาคารทั้งสองฝั่งจะเห็นป้ายร้านค้าที่มีภาษาจีนกำกับอยู่จำนวนมาก ซึ่งสะท้อนถึงความรุ่งเรืองของ ร้านขายยาแผนโบราณ และ ห้างทอง ที่เป็นธุรกิจหลักและสร้างชื่อเสียงให้กับถนนเยาวราชมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน ภาพนี้จึงไม่เพียงแต่บันทึกการจราจร แต่ยังเป็นบันทึกทาง

ประวัติศาสตร์ของแบรนด์สินค้าที่เคยทรงอิทธิพลในวิถีชีวิตของคนไทยในยุคกึ่งพุทธกาลด้วยนปี พ.ศ. 2497 ห้างแมวดำยูเนียนคืออาคารที่มีสถาปัตยกรรมโดดเด่นด้วย แผงครีบปูน Fins ทางด้านขวามือของภาพ ข้อมูลเกี่ยวกับสถานะปัจจุบันของอาคารนี้ไม่ได้ระบุไว้ในแหล่งข้อมูลที่คุณจัดหาให้ แต่จากข้อมูลที่เป็นที่ทราบกันทั่วไป ปัจจุบันอาคารห้างแมวดำยูเนียนเดิมได้กลายเป็น ธนาคารยูโอบี UOB สาขาถนนเยาวราช ซึ่งในอดีต

เคยเป็นธนาคารเอเชียมาก่อนแม้ว่าบทบาทของอาคารจะเปลี่ยนจากห้างสรรพสินค้ามาเป็นสถาบันการเงิน แต่ตัวอาคารยังคงรักษาเอกลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมเดิมเอาไว้อย่างดี โดยเฉพาะแผงครีบปูนบังแดดแนวตั้งที่ปรากฏในรูปถ่าย ซึ่งยังคงเป็นแลนด์มาร์คที่โดดเด่นและเป็นที่จดจำบริเวณหัวมุมสี่แยกราชวงศ์จนถึงปัจจุบันจากรูปถ่ายถนนเยาวราชในปี พ.ศ. 2497 การแต่งกายของผู้คนบนทางเท้า โดยเฉพาะกลุ่มที่อยู่ทางด้านขวามือของภาพสะท้อนถึงยุคสมัยและวิถีชีวิตคนเมืองได้ดังนี้

อิทธิพลของตะวันตกและการแต่งกายที่เป็นระเบียบผู้ชายส่วนใหญ่ในภาพสวมเสื้อเชิ้ตแขนสั้นหรือเสื้อคอปกสีอ่อน เช่น สีขาวหรือฟ้าอ่อน และกางเกงขายาวทรงกระบอกที่ดูสุภาพ ซึ่งเป็นอิทธิพลต่อเนื่องมาจากนโยบายสร้างชาติและวางรากฐานวัฒนธรรมการแต่งกายแบบสากลให้ดู ศิวิไลซ์ในยุคนั้นครับ ความเรียบง่ายและเน้นการใช้งานเนื่องด้วยเยาวราชเป็นย่านธุรกิจ การแต่งกายจึงเน้นความคล่องตัวแต่ยังคงความสุภาพ เสื้อเชิ้ตมักจะถูกสอดชายเสื้อเข้าในกางเกง ซึ่งแสดงถึงความเป็นระเบียบเรียบร้อยของคนเมืองในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 การก้าวข้ามการแต่งกายแบบดั้งเดิม ในภาพเราแทบไม่เห็นคนสวมใส่ชุดจีนแบบดั้งเดิม เช่น เสื้อกุยเฮง หรือการนุ่งโสร่ง-โจงกระเบนแบบโบราณบนถนนสายหลัก แต่เป็นการปรับเปลี่ยนสู่

ความเป็นสมัยใหม่ Modernization ที่เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วทั้งกรุงเทพฯ สีสันและเนื้อผ้า แม้จะเป็นภาพเก่าแต่ยังเห็นโทนสีที่นิยมคือสีสว่างและสีพาสเทล ซึ่งเหมาะกับสภาพอากาศร้อนของไทย และสะท้อนถึงแฟชั่นในยุคทศวรรษ 1950 ที่เน้นความสะอาดตา ในยุคปี พ.ศ. 2497 เป็นช่วงที่การแต่งกาย รัฐนิยม ของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ยังคงมีอิทธิพลทางความคิดต่อคนไทยอยู่พอสมควร คือการสนับสนุนให้ประชาชนสวมเสื้อ กางเกง และรองเท้าเมื่อออกจากบ้านเพื่อความเป็นสากล ซึ่งภาพนี้เป็นหลักฐานที่ชัดเจนว่าชาวไทยเชื้อสายจีนในเยาวราชได้ขานรับวัฒนธรรมการแต่งกายดังกล่าวอย่างเป็นเนื้อเดียวกันกับสังคมไทยในขณะนั้นภาพถ่ายถนนเยาวราชในปี พ.ศ. 2497 สะท้อนถึงบรรยากาศและการใช้ชีวิตในยุคนั้นได้หลายประการ ดังนี้

การผสมผสานของการคมนาคมภาพนี้แสดงให้เห็นถึงช่วงเปลี่ยนผ่านของการเดินทางในกรุงเทพฯ โดยมีทั้งรถราง Tram ที่วิ่งบนรางกลางถนน ซึ่งเป็นระบบขนส่งมวลชนหลักในขณะนั้น ควบคู่ไปกับรถยนต์ส่วนบุคคลรุ่นคลาสสิก และรถโดยสารขนาดเล็กหรือรถสามล้อเครื่องที่เริ่มมีบทบาทมากขึ้น ศูนย์กลางธุรกิจที่คึกคักตลอดสองข้างทางเต็มไปด้วยตึกแถวและอาคารพาณิชย์ที่มีป้ายโฆษณาภาษาไทยและภาษาต่างประเทศติดตั้งอยู่จำนวนมาก สะท้อนถึงความเป็นย่านการค้าที่สำคัญและเป็นศูนย์รวมทางเศรษฐกิจของชาวไทยเชื้อสายจีน สถาปัตยกรรมและวิถีชีวิตริมทาง อาคารในภาพมีลักษณะเป็นตึกแถวหลายชั้นที่ใช้พื้นที่ชั้น

ล่างเป็นร้านค้าและชั้นบนเป็นที่อยู่อาศัย บนทางเท้ามีผู้คนเดินจับจ่ายใช้สอยและทำกิจกรรมต่าง ๆ แสดงถึงความพลุกพล่านแต่เรียบง่ายของชีวิตคนเมืองในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สภาพบ้านเมือง ถนนเยาวราชในยุคนั้นดูสะอาดตาและมีความเป็นระเบียบในระดับหนึ่ง แม้จะมีการจราจรที่หลากหลาย แต่ยังไม่มีความแออัดของรถยนต์เท่ากับในปัจจุบัน ทำให้เห็นภาพลักษณ์ของกรุงเทพฯ ที่กำลังพัฒนาสู่ความทันสมัย ภาพนี้จึงเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญซึ่งบันทึกภาพจำของเยาวราชในฐานะ ถนนมังกร ที่เปี่ยมไปด้วยชีวิตชีวาและเป็นจุดตัดของวัฒนธรรมและการค้าในอดีต

---

Yaowarat 1954 by ลักษณาวดี มีซิน

---

โรงภาพยนต์เทียนกัวเทียน

 

---

Yaowarat road by Vee Samsri

---

---

ทั้งสองภาพสะท้อนให้เห็นว่าย่านโรงภาพยนตร์เทียนกัวเทียน (天外天) ในเยาวราช เป็นพื้นที่ที่มีพลวัตสูงและเป็นศูนย์กลางความเจริญที่เปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย โดยสามารถขยายความรายละเอียดที่แหล่งข้อมูลกล่าวถึงได้ดังนี้

1. การเป็นศูนย์กลางความบันเทิงและธุรกิจที่หลากหลาย ในภาพปี 1890 แสดงให้เห็นว่าอาคารโรงภาพยนตร์เทียนกัวเทียนเป็น แลนด์มาร์ค ที่สำคัญของย่านนี้ ด้วยความสูงถึง 4-5 ชั้นซึ่งโดดเด่นกว่าตึกโดยรอบ นอกจากจะเป็นสถานบันเทิงแล้ว แหล่งข้อมูลยังระบุว่าอาคารเดียวกันนี้ยังเป็นที่ตั้งของ โรงรับจำนำยี่ห้อไห้ตังหมู่สะท้อนถึงการใช้พื้นที่แบบอเนกประสงค์ (Mixed-use) ที่รวมทั้งความบันเทิงและการเงินไว้ในจุดเดียว

2. วิวัฒนาการทางการค้าและป้ายโฆษณา แหล่งข้อมูลแสดงให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของประเภทธุรกิจในย่านนี้ ยุคแรก (1890) เน้นป้ายภาษาจีนดั้งเดิมและป้ายภาษาไทยที่เขียนด้วยลายมือ ยุคหลังธุรกิจมีความเป็นสากลและเฉพาะทางมากขึ้น ปรากฏป้ายภาษาอังกฤษอย่าง RUBBER STAMP(รับทำตรายาง) และป้ายร้านอาหารระดับพรีเมียมอย่าง SHARK'S FIN & BIRD'S NEST (หูฉลามและรังนก) ซึ่งมีการใช้ป้ายกล่องไฟและสปอร์ตไลท์เพื่อดึงดูดลูกค้าในยามค่ำคืน

3. วิถีชีวิตและบรรยากาศริมถนน บรรยากาศในย่านนี้คือภาพจำของ สตรีทไลฟ์ (Street Life) ของกรุงเทพฯ: การสัญจร ในอดีตเต็มไปด้วยคนเดินเท้าและ รถลาก (Rickshaw) บนถนนที่ยังเป็นพื้นดิน ก่อนจะเปลี่ยนเป็นรถยนต์ในยุคต่อมา วัฒนธรรมการกินแหล่งข้อมูลแสดงให้เห็นภาพผู้คนนั่งรับประทานอาหารริมทางเท้าใต้ร่มคันใหญ่ ซึ่งเป็นวิถีชีวิตที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ความเป็นอยู่ อาคารตึกแถวยังทำหน้าที่เป็นที่พักอาศัย โดยมีหลักฐานจากการตากผ้าตามระเบียงตึกในภาพอดีต และการติดตั้งคอมเพรสเซอร์เครื่องปรับอากาศตามผนังตึกในยุคหลัง 

4. การขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐาน แหล่งข้อมูลชี้ให้เห็นความเจริญด้านสาธารณูปโภคที่น่าสนใจในปี 1890 เริ่มมี เสาไฟฟ้าไม้และสายไฟ พาดผ่านถนน ซึ่งถือว่าทันสมัยมากในยุคนั้น การตากผ้าที่ปรากฏบริเวณระเบียงชั้นบนของตึกแถว โดยเฉพาะที่เห็นได้ชัดในภาพถ่ายปี 1890 ของโรงภาพยนตร์เทียนกัวเทียน สะท้อนถึงความเป็นอยู่และวิถีชีวิตในย่านเยาวราชได้หลายแง่มุม

 ลักษณะการใช้พื้นที่แบบผสมผสาน (Mixed-use) การตากผ้าเป็นเครื่องยืนยันว่าอาคารตึกแถวในย่านนี้ไม่ได้มีไว้เพื่อประกอบธุรกิจเพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นที่อยู่อาศัยหนาแน่นอีกด้วย โดยปกติชั้นล่างจะเปิดเป็นร้านค้าหรือสถาน

ประกอบการ เช่น โรงรับจำนำ ยี่ห้อไห้ตังหมู่ ในขณะที่ชั้นบนถูกใช้เป็นพื้นที่ส่วนตัวสำหรับพักอาศัยของครอบครัวเจ้าของร้านหรือแรงงานในย่านนั้น ข้อจำกัดด้านพื้นที่ส่วนตัว: ในย่านธุรกิจที่ดินมีราคาสูงและมีการสร้างตึกแถวเรียงชิดติดกัน ทำให้ไม่มีพื้นที่ว่างหรือลานหลังบ้านสำหรับซักล้างหรือตากผ้า ระเบียงหน้าตึกที่หันเข้าหาถนนจึงกลายเป็นพื้นที่อเนกประสงค์ที่สำคัญในการทำกิจวัตรประจำวัน ซึ่งเป็นภาพลักษณ์ที่

คุ้นตาของชุมชนเมืองที่มีความหนาแน่นสูง วิถีชีวิตของชนชั้นกลางและแรงงานเสื้อผ้าที่ตากอยู่ส่วนใหญ่เป็นเสื้อสีขาวและกางเกงที่เน้นความคล่องตัว ซึ่งสอดคล้องกับการแต่งกายของผู้คนบนท้องถนนที่มักเป็นพ่อค้าและกลุ่มแรงงาน สิ่งนี้บอกถึงความเป็นอยู่ที่เป็นระเบียบเรียบง่ายและเน้นการทำมาหากิน โดยอาศัยอยู่ใกล้กับแหล่งงานหรือสถานประกอบการของตนเอง การปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศการตากผ้าในพื้นที่เปิดโล่งบนระเบียงชั้นบนช่วยให้ผ้าได้รับแสงแดดและลมได้ดี ซึ่งเป็นวิธีที่เหมาะสมที่สุดในการจัดการงาน

บ้านในสภาพภูมิอากาศเขตร้อนของกรุงเทพฯ โดยใช้ประโยชน์จากโครงสร้างอาคารที่มีระเบียงและหน้าต่างจำนวนมาก ข้อมูลเพิ่มเติมที่ไม่ได้มาจากแหล่งข้อมูลโดยตรงในเชิงประวัติศาสตร์สังคม การตากผ้าหน้าบ้านในย่านเยาวราชยังสะท้อนถึงวัฒนธรรมความเป็นอยู่ที่เน้นประโยชน์ใช้สอยมากกว่าความเป็นส่วนตัว (Privacy) ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของชุมชนชาวจีนในต่างแดน (Chinatown) ทั่วโลก ที่ผู้คนมักเชื่อม

โยงพื้นที่ส่วนตัวเข้ากับพื้นที่สาธารณะของถนนอย่างแยกไม่ออกครับ โดยคุณอาจพบเห็นวิถีชีวิตลักษณะนี้ได้ในบันทึกเกี่ยวกับชุมชนชาวจีนยุคเก่าในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เพิ่มเติม ข้อมูลทั้งสองภาพสะท้อนให้เห็นว่าย่านโรงภาพยนตร์เทียนกัวเทียน (天外天) ในเยาวราช เป็นพื้นที่ที่มีพลวัตสูงและเป็นศูนย์กลางความเจริญที่เปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย โดยสามารถขยายความรายละเอียดที่แหล่งข้อมูลกล่าวถึงได้ดังนี้

1. การเป็นศูนย์กลางความบันเทิงและธุรกิจที่หลากหลาย ในภาพปี 1890 แสดงให้เห็นว่าอาคารโรงภาพยนตร์เทียนกัวเทียนเป็น แลนด์มาร์ค ที่สำคัญของย่านนี้ ด้วยความสูงถึง 4-5 ชั้นซึ่งโดดเด่นกว่าตึกโดยรอบ นอกจากจะเป็นสถานบันเทิงแล้ว แหล่งข้อมูลยังระบุว่าอาคารเดียวกันนี้ยังเป็นที่ตั้งของ โรงรับจำนำยี่ห้อไห้ตังหมู่ สะท้อนถึงการใช้พื้นที่แบบอเนกประสงค์ (Mixed-use) ที่รวมทั้งความบันเทิงและการเงินไว้ในจุดเดียว

2. วิวัฒนาการทางการค้าและป้ายโฆษณา แหล่งข้อมูลแสดงให้เห็นความเปลี่ยนแปลงของประเภทธุรกิจในย่านนี้ ยุคแรก (1890) เน้นป้ายภาษาจีนดั้งเดิมและป้ายภาษาไทยที่เขียนด้วยลายมือ ยุคหลัง ธุรกิจมีความเป็นสากลและเฉพาะทางมากขึ้น ปรากฏป้ายภาษาอังกฤษอย่าง RUBBER STAMP (รับทำตรายาง) และป้ายร้านอาหารระดับพรีเมียมอย่าง SHARK'S FIN & BIRD'S NEST (หูฉลามและรังนก) ซึ่งมีการใช้ป้ายกล่องไฟและสปอร์ตไลท์เพื่อดึงดูดลูกค้าในยามค่ำคืน

3. วิถีชีวิตและบรรยากาศริมถนน บรรยากาศในย่านนี้คือภาพจำของ สตรีทไลฟ์ (Street Life) ของกรุงเทพฯ การสัญจร ในอดีตเต็มไปด้วยคนเดินเท้าและ รถลาก (Rickshaw) บนถนนที่ยังเป็นพื้นดิน ก่อนจะเปลี่ยนเป็นรถยนต์ในยุคต่อมา วัฒนธรรมการกินแหล่งข้อมูลแสดงให้เห็นภาพผู้คนนั่งรับประทานอาหารริมทางเท้าใต้ร่มคันใหญ่ ซึ่งเป็นวิถีชีวิตที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน ความเป็นอยู่อาคารตึกแถวยังทำหน้าที่เป็นที่พักอาศัย โดยมีหลักฐานจากการตากผ้าตามระเบียงตึกในภาพอดีต และการติดตั้งคอมเพรสเซอร์เครื่องปรับอากาศตามผนังตึกในยุคหลัง

4. การขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐาน แหล่งข้อมูลชี้ให้เห็นความเจริญด้านสาธารณูปโภคที่น่าสนใจในปี 1890 เริ่มมี เสาไฟฟ้าไม้และสายไฟ พาดผ่านถนน ซึ่งถือว่าทันสมัยมากในยุคนั้น

Yaowarat road

 

---

จากแหล่งข้อมูลภาพถ่ายทางประวัติศาสตร์ ถนนเยาวราชในปี พ.ศ. 2498 (ค.ศ. 1955) สะท้อนถึงบรรยากาศของย่านธุรกิจที่ทันสมัยและคึกคักที่สุดแห่งหนึ่งของกรุงเทพฯ โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้

แลนด์มาร์คและสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น:จุดที่สะดุดตาที่สุดคือตึกคาเธ่ย์ (Cathay) ซึ่งเป็นอาคารสูงที่ตั้งตระหง่านอยู่ใจกลางย่าน พร้อมป้ายชื่อขนาดใหญ่ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ บนยอดตึกมีการติดตั้งป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ของยา ASPRO ซึ่งแสดงให้เห็นว่าที่นี่เป็นทำเลทองสำหรับการโฆษณาสินค้าแบรนด์สากลในยุคนั้น ศูนย์กลางการค้าที่หลากหลายและพหุวัฒนธรรม ภาพแสดงให้เห็นป้ายชื่อร้านค้าหลากภาษา ทั้งภาษาไทย ภาษาจีน และภาษาอังกฤษ มีการตั้งอยู่ร่วมกันของธุรกิจสมัยใหม่อย่างห้าง เซ็นทรัล (ป้ายสีเขียวทางซ้าย) และธุรกิจดั้งเดิมอย่าง โรงรับจำนำ โง้วหงีฮง สิ่งนี้สะท้อนว่าเยาวราชเป็นพื้นที่ที่ความเจริญแบบใหม่และวิถีชีวิตดั้งเดิมผสมผสานกันอย่างลงตัว ความคึกคักของระบบเศรษฐกิจและโลจิสติกส์ ท้องถนนเต็มไปด้วยยานพาหนะรุ่นคลาสสิก ทั้งรถยนต์ส่วนบุคคลและรถบรรทุกสินค้าสีแดงขนาดใหญ่

ที่กำลังวิ่งอยู่ นอกจากนี้ยังพบเห็นแรงงานแบกหามที่กำลังขนหีบห่อสินค้าขนาดใหญ่บนบ่าท่ามกลางฝูงชน ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันว่าเยาวราชคือศูนย์กลางการกระจายสินค้าที่สำคัญและมีพลังชีวิตทางเศรษฐกิจสูงมาก วิถีชีวิตและสังคมเมืองที่ศิวิไลซ์ ผู้คนที่สัญจรไปมาบนทางเท้าแต่งกายด้วยชุดสุภาพตามสมัยนิยมในยุคทศวรรษ 2490 เช่น ผู้ชายสวมเสื้อเชิ้ตสีอ่อนและกางเกงขายาว ส่วนผู้หญิงสวมเสื้อเบลาส์และกระโปรง บรรยากาศโดยรอบที่มีเสาไฟฟ้าและสายไฟพาดผ่าน บ่งบอกถึงการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานที่ทันสมัยของย่านนี้ ลักษณะทางกายภาพของตึกแถวอาคารโดยรอบเป็นตึกแถวหลายชั้นที่มีระเบียงยาวต่อเนื่องพร้อมราวกั้น ซึ่งได้รับการออกแบบมาเพื่อรองรับทั้งการอยู่อาศัยและการประกอบธุรกิจการค้าอย่างหนาแน่น

ตลอดแนวถนน โดยสรุป แหล่งข้อมูลนี้บ่งบอกว่าเยาวราชในปี 2498 คือย่านเศรษฐกิจไร้พรมแดนที่เป็นศูนย์รวมของความบันเทิง การค้าขายระดับนานาชาติ และวิถีชีวิตชาวเมืองที่ก้าวล้ำนำสมัยที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทยในยุคนั้น การขยายตัวอย่างรวดเร็วของย่านการค้าในเยาวราชช่วงปี พ.ศ. 2498 ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบสินเชื่อในพื้นที่ โดยปรับเปลี่ยนให้เข้ากับวิถีชีวิตทางเศรษฐกิจที่เร่งรีบและมีความต้องการสภาพคล่องสูง ดังนี้

การเติบโตของ โรงรับจำนำ ในฐานะแหล่งสินเชื่อหลัก: จากภาพหลักฐานทางประวัติศาสตร์ จะเห็นป้าย โรงรับจำนำ โง้วหงีฮง" ตั้งอยู่อย่างโดดเด่นท่ามกลางตึกแถวและห้างสรรพสินค้า สิ่งนี้สะท้อนว่าเมื่อย่านการค้าขยายตัว พ่อค้าแม่ค้าและแรงงานมีความต้องการเงินสดด่วนเพื่อหมุนเวียนในธุรกิจหรือใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน โรงรับจำนำจึงทำหน้าที่เป็นฟันเฟืองสำคัญที่ให้สินเชื่อระยะสั้นได้อย่างรวดเร็ว โดยใช้ทรัพย์สินเป็นหลักประกัน ซึ่งตอบโจทย์ความต้องการสภาพคล่องในย่านที่มีการ

ซื้อขายตลอดเวลา ระบบสินเชื่อที่พึ่งพาความเชื่อมั่นทางวัฒนธรรม: การปรากฏของป้ายชื่อโรงรับจำนำที่เป็นทั้งภาษาไทยและภาษาจีน บ่งบอกถึงระบบสินเชื่อที่สร้างขึ้นบนฐานของความไว้วางใจภายในชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีน เมื่อเศรษฐกิจขยายตัว ระบบสินเชื่อแบบดั้งเดิมนี้ยังคงแข็งแกร่งและทำงานควบคู่ไปกับสถาบันการเงินสมัยใหม่ เพื่อรองรับกลุ่มพ่อค้ารายย่อยที่อาจเข้าไม่ถึงระบบธนาคารในยุคนั้น การตอบสนองต่อการเคลื่อนย้ายสินค้าและแรงงานบรรยากาศที่มีทั้งรถบรรทุกขนส่งสินค้าและแรงงานแบกหามหีบห่อขนาดใหญ่ แสดงถึงกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ต้องอาศัยเงินทุนหมุนเวียนรายวัน การขยายตัวของย่าน

การค้าจึงทำให้ระบบสินเชื่อรายย่อย (Micro-credit) ผ่านการรับจำนำ กลายเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยให้การไหลเวียนของสินค้าและบริการในเยาวราชไม่ติดขัด การแข่งขันและภาพลักษณ์ความน่าเชื่อถือ แม้จะเป็นระบบสินเชื่อดั้งเดิม แต่การตั้งอยู่ในทำเลทองใกล้กับแลนด์มาร์คอย่าง ตึกคาเธ่ย์ หรือห้างสรรพสินค้า เซ็นทรัล แสดงให้เห็นว่าธุรกิจสินเชื่อในยุคนั้นมีการแข่งขันกันในเชิงทำเล เพื่อให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้าที่เป็นพ่อค้าและผู้สัญจรไปมาในย่านที่หนาแน่นที่สุดได้มากที่สุด

สรุปได้ว่า การขยายตัวของย่านการค้าทำให้ระบบสินเชื่อในเยาวราชพัฒนาไปในลักษณะ สินเชื่อเพื่อสภาพคล่องแบบเร่งด่วน โดยมีโรงรับจำนำเป็นสถาบันการเงินที่อยู่ใกล้ชิดกับวิถีชีวิตและการค้าขายมากที่สุดในยุคทศวรรษ 2490

---

---

Decoding Yaowarat 1955 by s72m7pjjgt

วงเวียนใหญ่

 

---

Decoding Wongwian Yai by Puyana

---

---

จากภาพถ่ายประวัติศาสตร์ วงเวียนใหญ่ในปี 2497 แหล่งข้อมูลนี้ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับสภาพบ้านเมืองและวิถีชีวิตของย่านวงเวียนใหญ่ในยุคนั้นไว้อย่างชัดเจน ดังนี้

ศูนย์กลางแห่งประวัติศาสตร์จุดเด่นที่สุดในภาพคือพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชที่ประดิษฐานอย่างสง่างามอยู่บนแท่นสูงใจกลางวงเวียน ในท่าทรงม้าศึกและชูพระแสงดาบ ซึ่งเพิ่งมีการทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการในปีเดียวกับที่ถ่ายภาพนี้ (พ.ศ. 2497) ลักษณะสถาปัตยกรรม อาคารโดยรอบวงเวียนส่วนใหญ่เป็นตึกแถวไม้

หรืออาคารพาณิชย์สูง 2-3 ชั้น ซึ่งมีความเรียบง่ายและมีความสูงไม่มากนัก ทำให้ทัศนียภาพโดยรอบดูโปร่งตาและส่งให้องค์อนุสาวรีย์ดูโดดเด่นเป็นพิเศษ ผังเมืองและสาธารณูปโภคแหล่งข้อมูลแสดงให้เห็นการวางผังวงเวียนที่ชัดเจน มีการกั้นรั้วเหล็กเตี้ยสีเขียวอ่อนรอบบริเวณฐานอนุสาวรีย์อย่างเป็นระเบียบ พร้อมทั้งมีการติดตั้งเสาไฟถนนทรงสูงที่มีโคมไฟโค้งมน ซึ่งสะท้อนถึงความทันสมัยของย่านนี้ในยุคนั้น วิถีชีวิตและการคมนาคมในภาพมีรถยนต์รุ่นเก่าสีเขียววิ่งสัญจรอยู่ สะท้อนถึงยุคที่การเดินทางด้วยรถยนต์เริ่ม

เข้ามามีบทบาทแทนที่การสัญจรทางน้ำ และพฤติกรรมของผู้ขับขี่ที่เปิดกระจกขับรถ (สังเกตจากการวางแขนบนขอบหน้าต่าง) แสดงถึงสภาพอากาศที่ยังเย็นสบายและมลภาวะบนท้องถนนที่ยังน้อยมาก สภาพแวดล้อมและคุณภาพอากาศท้องฟ้าในแหล่งข้อมูลมีความโปร่งสว่าง ทัศนวิสัยดีเยี่ยม สามารถมองเห็นรายละเอียดของเมฆและอาคารที่อยู่ไกลออกไปได้ชัดเจน สะท้อนถึงสภาพเมืองที่ยังไม่หนาแน่นและไม่มีปัญหาฝุ่นควันอย่างในปัจจุบัน ภาพรวมจากแหล่งข้อมูลนี้จึงเป็นประจักษ์พยานสำคัญถึงยุคแห่งการเปลี่ยนผ่านของย่านวงเวียนใหญ่ จากวิถีชีวิตดั้งเดิมสู่ความเป็นเมืองสมัยใหม่ที่เริ่มก่อตัวขึ้นอย่างชัดเจนในพุทธศตวรรษที่ 25 การเดินทางไปแม่กลอง (สมุทรสงคราม) ด้วยรถไฟมีเสน่ห์เฉพาะตัวเนื่องจากเป็นเส้นทางที่ไม่ได้เชื่อมต่อกันยาวรวดเดียว โดยมีจุดเริ่มต้นสำคัญที่สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ ซึ่งตั้งอยู่ในย่านประวัติศาสตร์เดียวกับพระบรมราชานุสาวรีย์ที่ปรากฏในภาพถ่ายปี พ.ศ. 2497 โดยมีขั้นตอนการเดินทางดังนี้

เริ่มต้นที่สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ คุณต้องเดินทางมายังสถานีนี้เพื่อซื้อตั๋วรถไฟสายวงเวียนใหญ่ - มหาชัย (ย่านวงเวียนใหญ่คือจุดศูนย์กลางการคมนาคมที่เห็นในภาพแหล่งข้อมูล) เดินทางสู่สถานีมหาชัย นั่งรถไฟจากวงเวียนใหญ่ไปสุดสายที่สถานีมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 1 ชั่วโมง โดยเส้นทางนี้จะผ่านย่านที่พักอาศัยและสวนในแถบชานเมือง นั่งเรือข้ามฟากแม่น้ำท่าจีน เมื่อถึงสถานีมหาชัย คุณต้องเดินออกจากสถานีมหาชัยมุ่งหน้าไปยังท่าเรือเพื่อนั่งเรือข้ามฟากไปยังฝั่งท่าฉลอม ต่อไปยังสถานีบ้านแหลม เมื่อข้ามฝั่งไปถึงท่าฉลอมแล้ว ให้เดินต่อไปอีกเล็กน้อยเพื่อไปยังสถานีรถไฟบ้านแหลม เพื่อขึ้นรถไฟอีกขบวนหนึ่งในสายบ้านแหลม - แม่กลอง ถึงสถานีแม่กลอง ตลาดร่มหุบ รถไฟ

ขบวนนี้จะพาคุณไปสุดทางที่สถานีแม่กลอง ซึ่งความตื่นเต้นจะอยู่ที่ช่วงสุดท้ายที่รถไฟจะแล่นผ่านกลางตลาดร่มหุบที่พ่อค้าแม่ค้าจะรีบเก็บแผงหลบขบวนรถอย่างรวดเร็วครับ หมายเหตุ ข้อมูลขั้นตอนการเดินทางเหล่านี้เป็นการรวบรวมจากประวัติศาสตร์การเดินรถและบทสนทนาของเรา ซึ่งไม่ได้มีระบุรายละเอียดขั้นตอนการซื้อตั๋วหรือจุดต่อรถในภาพถ่ายแหล่งข้อมูลโดยตรง ผมแนะนำให้คุณตรวจสอบตารางเวลาเดินรถปัจจุบันของการรถไฟแห่งประเทศไทยอีกครั้ง เนื่องจากการเดินรถของทั้งสองช่วง (วงเวียนใหญ่-มหาชัย และ บ้านแหลม-แม่กลอง) จะต้องใช้เวลาที่สัมพันธ์กันเพื่อให้การเดินทางต่อเนื่อง

วัดสัมพันธวงศ์(วัดเกาะ)

 

---

The white gem of yaowarat by ลักษณาวดี มีซิน

---

ย่านสำเพ็งและเยาวราชมีประวัติศาสตร์ความเป็นมายาวนานควบคู่กับการสร้างกรุงรัตนโกสินทร์ และมีรากฐานย้อนไปได้ไกลถึงสมัยอยุธยา โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้

รากฐานตั้งแต่สมัยอยุธยาพื้นที่บริเวณนี้มีการตั้งถิ่นฐานมานานก่อนการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี ดังจะเห็นได้จากวัดสัมพันธวงศาราม (วัดเกาะ) ซึ่งเป็นวัดโบราณเก่าแก่ที่มีมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรอยุธยา ในอดีตพื้นที่นี้มีลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่มีคูคลองล้อมรอบเชื่อมต่อจากแม่น้ำเจ้าพระยา ทำให้บางพื้นที่ดูเหมือนเป็นเกาะ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ วัดเกาะ การบูรณะและการขยายตัวในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นเมื่อเข้าสู่สมัยรัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้มีการบูรณปฏิสังขรณ์วัดต่างๆ ในย่านนี้ใหม่ เช่น วัดเกาะที่ได้รับการบูรณะโดยสมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงพิทักษมนตรี การ

พัฒนาในสมัยรัชกาลที่ 4 และ 5 ย่านนี้ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยในสมัยรัชกาลที่ 4 มีการบูรณะวัดสัมพันธวงศ์อีกครั้งและพระราชทานนามใหม่ และในสมัยรัชกาลที่ 5 ย่านเยาวราชได้กลายเป็นเส้นทางเสด็จพระราชดำเนินทางชลมารคเพื่อถวายผ้าพระกฐิน ศูนย์กลางเศรษฐกิจและการค้าในปัจจุบัน ย่านนี้ประกอบด้วยถนนสายสำคัญหลายสายที่เป็นหัวใจของการค้า เช่น ถนนวานิช 1 (สำเพ็ง) และ ถนนเยาวราช ซึ่งเป็นที่รู้จักกันในนาม ถนนมังกรที่ไม่เคยหลับ ย่านนี้ยังเป็นแหล่งรวมธุรกิจหลากหลาย ทั้งคลองถม เวิ้งนาครเขษม

ตลาดน้อย และห้างทองเก่าแก่ต่าง ๆ พหุวัฒนธรรม นอกจากความเป็นย่านคนไทยเชื้อสายจีนที่เด่นชัดแล้ว ย่านนี้ยังมีความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยมีทั้งวัดไทย วัดจีน (เช่น วัดบำเพ็ญจีนพรต) ศาลเจ้าจีนจำนวนมาก โบสถ์กาลหว่าร์ และมัสยิดหลวงโกชาอิศหาก ป็นความเข้าใจที่ถูกต้องครับ ชื่อ วัดเกาะ ตามที่ปรากฏในชื่อแหล่งข้อมูลรูปภาพ มีที่มาจากลักษณะทางภูมิศาสตร์ในอดีตของวัดแห่งนี้จริงๆ โดยมีรายละเอียดเพิ่มเติมดังนี้

ลักษณะพื้นที่ในอดีต ในสมัยก่อน พื้นที่ของวัดมีคูคลองล้อมรอบ ซึ่งทางทิศตะวันตกของวัดจะอยู่ติดกับแม่น้ำเจ้าพระยา ส่วนด้านอื่น ๆ มีลำคลองขุดล้อมรอบพื้นที่วัดทั้งหมด ทำให้มองดูเหมือนเป็นเกาะที่ตั้งอยู่กลางน้ำ ชื่อเรียกขาน ด้วยลักษณะทางกายภาพที่โดดเด่นนี้ ชาวบ้านจึงนิยมเรียกกันติดปากว่า วัดเกาะ มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา แม้ว่าต่อมาจะได้รับพระราชทานนามอย่างเป็นทางการว่า วัดสัมพันธวงศ์วรวิหาร ในสมัย

รัชกาลที่ 1 แต่ชื่อ วัดเกาะ ก็ยังคงถูกเรียกขานควบคู่กันมาจนถึงปัจจุบัน สถาปัตยกรรมปัจจุบัน ถึงแม้ว่าในปัจจุบันสภาพพื้นที่รอบวัดจะเปลี่ยนไปตามการขยายตัวของเมืองย่านเยาวราช แต่จากรูปภาพจะเห็นได้ว่าพระอุโบสถและอาคารต่าง ๆ ยังคงรักษาความงดงามของสถาปัตยกรรมไทยที่วิจิตรบรรจงเอาไว้เป็นอย่างดี แหล่งข้อมูลที่ปรากฏให้รายละเอียดเกี่ยวกับวัดสัมพันธวงศารามวรวิหาร (หรือที่รู้จักกันในชื่อเดิมว่า วัดเกาะ) ไว้ดังนี้

1. ข้อมูลพื้นฐานและที่ตั้ง สถานะเป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ที่ตั้งเลขที่ 579 ถนนทรงสวัสดิ์ แขวงสัมพันธวงศ์ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งตะวันออกในย่านเยาวราช

2. ประวัติความเป็นมาและการเปลี่ยนชื่อสมัยอยุธยา เดิมเป็นวัดราษฎร์ชื่อว่า วัดเกาะ เป็นวัดโบราณเก่าแก่ที่มีมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรอยุธยาก่อนการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ที่มาของชื่อ วัดเกาะ มาจากลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่มีคูคลองล้อมรอบพื้นที่วัดและเชื่อมต่อมาจากแม่น้ำเจ้าพระยา รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1)ทรงโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรม

หลวงพิทักษมนตรี บูรณปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งวัด และสถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวง พระราชทานนามใหม่ว่า วัดเกาะแก้วลังการาม รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4)ทรงโปรดเกล้าฯ ให้บูรณปฏิสังขรณ์ใหม่อีกครั้ง และเปลี่ยนนามวัดเป็น วัดสัมพันธวงศารามวรวิหาร เพื่อเป็นพระเกียรติแก่สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอฯ ผู้ทรงบูรณะวัดนี้

3. ความสำคัญในราชสำนัก ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) พระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทางชลมารคมาถวายผ้าพระกฐินที่วัดแห่งนี้ โดยเรือพระที่นั่งเทียบที่ศาลาท่าน้ำของวัด

4. ศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น พระประธานในพระอุโบสถมีความพิเศษคือมีพระประธานสององค์ประดิษฐานอยู่ องค์ด้านบนมีนามว่า พระพุทธนราสภทศพล และองค์ล่างมีนามว่า พระพุทธศรีสุทธิสัมพันธ์ พุทธศิลป์ ตัวอาคารพระอุโบสถที่ปรากฏในภาพเป็นอาคารสีขาว สถาปัตยกรรมไทยทรงจั่วซ้อนชั้น ประดับด้วยช่อฟ้าและลวดลายไทยที่วิจิตรบรรจง และมีการกล่าวถึงประตูทางเข้าพระอุโบสถว่ามีความสำคัญทางศิลปกรร

---

วงเวียนเล็กในความทรงจำ

 

---

Wongwian Lek Uncovered by s72m7pjjgt

---

ถนนสมเด็จเจ้าพระยา เป็นหนึ่งในเส้นทางคมนาคมสายสำคัญในเขตธนบุรีและคลองสานที่มีประวัติศาสตร์และความสำคัญเชื่อมโยงกับย่านวงเวียนเล็กอย่างแนบแน่น โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจจากแหล่งข้อมูลดังนี้

จุดเชื่อมต่อสำคัญถนนสมเด็จเจ้าพระยาเป็นส่วนหนึ่งของจุดบรรจบที่แยกวงเวียนเล็ก (ปัจจุบันเป็นสี่แยกหน้าโรงเรียนศึกษานารี) ซึ่งเชื่อมต่อกับถนนประชาธิปกและถนนอรุณอมรินทร์ตัดใหม่ นอกจากนี้ยังไปบรรจบกับถนนพญาไม้ที่บริเวณสามแยกมารยาทดี ซึ่งเป็นจุดสัญจรสำคัญใต้สะพานพุทธและสะพานพระปกเกล้าเส้นทางยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจ ถนนสายนี้ทำหน้าที่เป็นเส้นทางหลักในการเดินทางเข้าสู่ย่านท่าดินแดงและคลองสาน ซึ่งเป็นแหล่งการค้าเก่าแก่ที่สำคัญของฝั่งธนบุรี ที่ตั้งของแหล่งวัฒนธรรมและร้านอาหารขึ้นชื่อ บริเวณจุดบรรจบของถนนสมเด็จเจ้าพระยากับถนนพญาไม้ เป็นที่ตั้งของตลาดพระเครื่องวงเวียนเล็ก และมีร้านอาหารชื่อดังตั้งอยู่หลายร้าน ทำให้ย่านนี้มีความคึกคักทั้งในแง่ของการพาณิชย์และวิถีชีวิต ความเกี่ยวเนื่องกับตระกูลบุนนาค

ชื่อของถนนมีความสอดคล้องกับบรรดาศักดิ์ของบุคคลสำคัญในตระกูลบุนนาค คือ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) หรือ สมเด็จเจ้าพระยาองค์น้อย ซึ่งท่านและครอบครัวเป็นผู้สร้างและปฏิสังขรณ์วัดสำคัญริมถนนสายนี้ เช่น วัดอนงคารามวรวิหาร (เดิมชื่อวัดน้อยขำแถม) และวัดพิชยญาติการามวรวิหาร เอกลักษณ์การจราจร บริเวณสามแยกที่ถนนสายนี้ไปบรรจบกับถนนพญาไม้ มีชื่อเรียกขานในท้องถิ่นว่า สามแยกมารยาทดี เนื่องจากเป็นแยกที่ไม่มีสัญญาณไฟจราจร รถแต่ละทิศทางจึงต้องอาศัยการให้เกียรติและแบ่งปันทางกันเอง ซึ่งเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของย่านนี้ โดยสรุป ถนนสมเด็จเจ้าพระยาไม่เพียงแต่เป็นเส้นทางสัญจรที่เชื่อมต่อใจกลางธนบุรีกับย่านการค้าคลองสานเท่านั้น แต่ยังเป็นถนนที่สะท้อนถึงมรดกทางวัฒนธรรมของตระกูลบุนนาคและวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาววงเวียนเล็กได้เป็นอย่างดี

 สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) หรือที่รู้จักกันในนาม สมเด็จเจ้าพระยาองค์น้อย มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการวางรากฐานทางศาสนาและสร้างความเจริญให้กับย่านนี้ (เขตคลองสานและบริเวณใกล้เคียงวงเวียนเล็ก) โดยมีบทบาทหลักตามที่ปรากฏในแหล่งข้อมูลดังนี้

การสร้างและอุปถัมภ์วัดสำคัญท่านและครอบครัวมีส่วนสำคัญในการสร้างวัดอนงคารามวรวิหาร (เดิมชื่อวัดน้อยขำแถม) โดยมีท่านผู้หญิงน้อย ภรรยาของท่านเป็นผู้สร้างขึ้น การสร้างวัดคู่กันเป็นแลนด์มาร์คทางศาสนา วัดอนงคารามแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นมาคู่กับวัดพิชยญาติการามวรวิหาร ซึ่งเป็นพระอารามหลวงที่โดดเด่นในย่านคลองสาน การถวายเป็นพระอารามหลวง

ท่านได้นำวัดที่สร้างขึ้นถวายเป็นพระอารามหลวงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นการเสริมสร้างบารมีและทำให้ย่านนี้กลายเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมที่สำคัญของฝั่งธนบุรีสืบมาจนถึงปัจจุบัน บทบาทของท่านและตระกูลบุนนาคยังสะท้อนผ่านการปฏิสังขรณ์และชื่อเรียกขานในอดีต เช่น ชื่อ "วัดน้อยขำแถม" ที่มาจากชื่อของภรรยา (น้อย) และบุตรชาย (ขำ) ของท่าน ซึ่งแสดงถึงอิทธิพลและความผูกพันที่มีต่อพื้นที่นี้อย่างลึกซึ้ง หากคุณสนใจอยากทราบรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับแผนผังความสัมพันธ์ของตระกูลบุนนาคในย่านนี้ หรือประวัติเชิงลึกของวัดทั้งสองแห่ง ผมสามารถสร้าง รายงาน (Tailored Report) หรือ ชุุดบัตรคำ (Flashcards) สำหรับทบทวนข้อมูลประวัติศาสตร์เหล่านี้ให้ได้นะ

---